Spryt wschodnioczeskich kucharek

Kuchnia Czech Wschodnich była punktem wyjścia oraz inspiracją dla smakowitego dorobku protoplastki wielu kucharek, Magdaleny Dobromily Rettigovej. Chociaż mistrzyni ta nie musiała oszczędzać na składnikach – można przeczytać, że dla uzyskania większego wrażenia zdobiła dania nadziewanymi kuropatewkami – w biedniejszych regionach gotowano o wiele skromniej.

Charakter i bogactwo kuchni Czech Wschodnich wynika z położenia geograficznego, typu krajobrazu i jakości gleby... Ręce gosposi najczęściej musiały radzić sobie z przygotowaniem ziemniaków, kapusty, jabłek, miodu, marchwi a także kaszy jaglanej. Pomimo tego, że dostępne składniki były proste, jedno z wschodnioczeskich miast jest kolebką unikalnego produktu cukierniczego. Widać, że genialność rodzi się nie tylko z dostatku i bogactwa:

Pieprz, pieprznik....piernik!

Ten niekwestionowany fenomen spuścizny gastronomicznej Czech Wschodnich zawdzięczamy regionowi pardubickiemu. Kto tu był a nie kupił i nie skosztował słodkiego, kruchego piernika, to tak jakby był w Rzymie a nie widział papieża piernik pardubicki jest tak słynny, jak na przykład włoska mozzarela lub szynka parmeńska. Oryginalna receptura składa się z miodu, mąki i pieprzu. Właśnie z pieprzu bierze się nazwa piernik. Swoją trwałość piernik zawdzięcza dużej ilości przypraw, twardości i suchości.

Z ciasta piernikowego wycinało się różne kształty, używano również specjalnych form, a gotowy piernik zdobiono. Na sposób jego przygotowania zawsze wpływała moda, na przykład w XVI wieku używano form o kształcie serca, zaś w XVII wieku największym wzięciem cieszyły się pierniki z wizerunkami świętych i władców. Za następne 100 lat największą popularność zdobyły motywy koników i niemowląt.

Tradycja produkcji piernika sięga w Pardubicach XV wieku. Źródła podają, że już na przełomie XV i XVI wieku za panowania Wojciecha z Pernštejnu jedna z ulic nazywała się Piernikarska. Z całą pewnością można powiedzieć, że w dawnych czasach istniał obok cechu opłatkarzy również cech piernikarzy. Obecnie ich stowarzyszenie opracowuje wniosek do Komisji Europejskiej, aby piernik pardubicki stał się chronionym oznaczeniem pochodzenia geograficznego. W miejscowości Ráby pod Kunětickou horou można zwiedzić Piernikową chatkę z muzeem muzeum pierniku a i baśni, natomiast w Pardubicach corocznie w maju odbywają się Uroczystości Piernika.

Rurki hořickie 

Do specjałów kuchni wschodnioczeskiej należą również rurki hořickie. Przepis pochodzi od francuskiego kucharza armii napoleońskiej, który zdradził sposób przygotowania ulubionego przysmaku wodza jednej z tamtejszych mieszczanek.

Pavlišowak wczoraj i dziś

Pavlišovski sznycel (tzv. pavlišowak) jest nieodłącznie związany z regionem miasta Náchod i gdziekolwiek indziej (poza szerszą okolicą) trudno się z nim spotkać. Specjał zawdzięcza swoją nazwę wiosce Pavlišov (obecnie dzielnica miasta Náchod). Jest to klasyczny sznycel panierowany (z cytrynką, jak należy) z knedlami bułczanymi oraz kwaśną kiszoną kapustą, ewentualnie z garnirunkiem. Taką potrawę, która nietutejszym turystom może wydawać się zabójcza, można w regionie zjeść zarówno w restauracji, jak i w na stołówce zakładowej.

Rytuał ze śliwką

Podobnie jak strój ludowy, muzyka ludowa i taniec reprezentuje właściciela, ale również cały region „śliwowicy”. Legenda mówi, że tajemnicę pędzenia śliwowicy wyjawił tutejszemu ludowi Pan Bóg w zamian za pracowitość, skromność i pobożność. Znaleziska archeologiczne potwierdziły, że procedura produkcji destylatów znana była już w neolicie, źródła historyczne dokumentują używanie destylatów od XIV wieku.

O tym, jakim szacunkiem cieszy się ten dar Boży w czasach modnych koktajli, można się przekonać samemu co roku w pierwszą sobotę października w Biskupicach. Odbywa się tutaj słynny festiwal śliwowicy. Można się wtedy przekonać, że miejscowa ludność zna się "na śliwkach". Biskupicki kaléšek to jednak nie tylko degustacja. Częścią festiwalu jest również przegląd historycznych welocypedów, którego kulminacją są zawody w historycznych strojach na trasie o długości jednej mili angielskiej w historycznych strojach.

Mięsopust w regionie Hlinska oraz inne imprezy związane z gastronomią

Tradycyjną imprezą związaną ze spożywaniem dobrego jadła i napojów jest mięsopust. Po dziś dzień tradycyjnie odbywa się w kilku gminach w regionie Hlinska, podjęto nawet starania o wpis tej tradycyjnej uroczystości ludowej w tym rozumieniu na listę arcydzieł niematerialnego i słownego dziedzictwa ludzkości UNESCO. Przeżyć prawdziwy staroczeski mięsopust, dać sobie pomalować twarz na czerwono- i czarno i skosztować doskonałych pączków można co roku na Wesołej Górce , w Hamrech , w Studnicach, w miejscowościach Vortová oraz Blatno u Hlinska. Na Wesołej Górce oraz w Betlejem w Hlinsku podobnych imprez można w ciągu roku przeżyć odwiedzić kilka. Można uczestniczyć

"Mówi się, że: „Gdzie się warzy piwo…...

, tam się dobrze wiedzie”.," Kilka browarów we Wschodnich Czechach uważamy za dowód tego, że także w naszym regionie jest wesoło.

Do najbardziej znanych marek piw, które możemy spotkać w naszym województwie, należą Primátor z Nachodu, Pernštejn z Pardubic, Brycht z Hlinska a także niewątpliwie piwo z browaru w Poličce Kto już zasiądzie do stołu w mieście Hradec Králové, powinien zamówić któreś z piw z miejscowego browaruRambousek albo piwo Královsky lev. W regionie Hradec Králove warzono piwo mniej więcej od czasu wojen husyckich. Termin"stara miara hradecka" stał się pojęciem znanym w całym regionie, gdzie dowożono pszeniczne piwo z Hradca zwane także hradecké bílé. Piwko z Bělča nad Orlicí – dvanáctku „dwunastkę” Car - przygotowuje piwowar Josef Balounek. Wprawdzie piwo to nie jest zbyt znane poza granicami regionu, ale ten złocisty napój" jest podobnie jak większość czeskich piw typu pilsner przygotowany według starego prawa piwnego z początku XVI wieku (Reinheitsgebot). Rozporządzenie to zezwalało na warzenie piwa wyłącznie ze słodu, chmielu i wody, ale w czasach współczesnych proces ten nie obejdzie się bez dodatku drożdży, które wcześniej nie były znane. Według wspomnianej normy piwo warzy się prawdopodobnie już tylko w Czechach, w Niemczech i zapewne w Japonii, gdzie sztuki warzenia piwa uczyli czescy piwowarzy. Jeśli w okolicy Rychnova nad Kněžnou poprosisz o „žejdlík dobrušského” Rampušáka, będziesz uważany za eksperta. Nie zapominajmy także o małym, Medlešickým browarze, warzącym 10 hl partie, który ma w przybliżeniu wystaw 300 hl rocznie. Warzy się tutaj dwa rodzaje piwa - Medlešický ležák 12° jasne i ciemne. Piwo nie jest filtrowane a jego obniżona przejrzystość dowodzi obecność szlachetnych drożdży. Możecie je Państwo skosztować w gospodzie przypominającej wystrojem warzelnię, położonej bezpośrednio przy browarze.

Niezależnie od tego czy lubią Państwo piwo, czy też nie, może Was zainteresować technika, historia, kultura lub gastronomia. We wszystkich tych przypadkach z pewnością zaintryguje Państwa wizyta w którymś z browarów w Województwie Pardubickim. Mogą Państwo tutaj nie tylko degustować piwo, ale dowiedzieć się także wiele o jego historii, produkcji a także możecie skosztować dobrego jadła, tudzież uczestniczyć w interesujących koncertach.

Browar Pernštejn w Pardubicach oferuje zainteresowanym niekonwencjonalne zwiedzanie browaru połączone z degustacją piwa Pernštejn i Porter w staroczeskiej restauracji browarnej. Odwiedzający mogą się zapoznać z wyrobem piwa wraz z jego warzeniem, składowaniem, filtracją a rozlewaniem, zwiedzaniem słodowni w tradycyjnym stylu, degustacja piwa na różnych etapach produkcji itd. Co roku w pardubickim browarze odbywają się imprezy dla szerszej publiczności np. palenie czarownic i dni piwa.

Browar Rychtář Hlinsko już od kilku lat organizuje szereg kulturalnych imprez odbywających się w Hlinsku pod hasłem Lato z Rychtářem. Co drugi rok (tzn. w roku 2007) odbywa się tutaj dzień drzwi otwartych. Wycieczkę po browarze mogą Państwo zakończyć degustacją, a także kupnem piwa oraz firmowych pamiątek w sklepie, który mieści się w browarze.

Mini browar Žamberk produkuje lane, specjalne jasne i ciemne piwo „Žamberecký kanec” (dzik) napoje alkoholowe z chmielu i likiery Pivka a Pivodečka (38%), Lupulka (18%) i Rozárčin sen (13,5%). Z powodu niewielkiej powierzchni piwiarni należy odwiedziny większych grup zgłaszać wcześniej – z parodniowym wyprzedzeniem. Istnieje także możliwość zarezerwowania zwiedzania, które osobiście poprowadzi kierownik browaru.

Poza Pardubickim krajem zwiedzanie części produkcyjnej oferuje także Browar Primátor w Náchodzie . Podczas godzinnego zwiedzania browaru, odwiedzicie Państwo pomieszczenia, gdzie powstaje piwo i dowiecie się wszystkiego o historii i warzeniu piwa w Nachodzie. Wycieczkę można zakończyć degustacją piw we wnętrzu stylowego wagonu z czasów dwudziestolecia międzywojennego, czy też odpoczynkiem w nowoczesnym, gościnnym centrum, mieszczącym 120 miejsc lub w ogródku z 40 miejscami. Oprócz degustacji beczkowego i butelkowego piwa, możecie Państwo skosztować (po uprzednim uzgodnieniu) dania na gorąco lub na zimno.

Zdroje:

1. Jaroslav Vašák; Regionální pokrmy z Čech, Moravy a Slezska od A (Adamov) do Ž (Ždár); Libri 2001, Odborný recenzent PhDr. Magdalena Rychlíková
2. Šárka Kulíšková; Strava našeho lidu; www.kosteleckehorky.cz/cze/stravovani
3. Kamila Skopová; ...ale máma to vařila líp; Vydavatelství Marie Mlejnková s.r.o., Pardubice, 2003
4. Jiří Souček, Krajová jídla patří do naší kuchyně; COT business 2006, č.11, str. 66-67
5. Pivovar Rambousek, www.rambousek.wz.cz
6. Prospekt Pálenice Malé Hané
7. Dislokované pracoviště Dopravní fakulty Jana Pernera Česká Třebová, http://ct.upce.cz/ctrebova/jp97/wozvanka.html

Text: Hana Čermáková, doplnil: Pardubický kraj a Vít Pechanec

Serwis informacji turystycznej

W górę Drukuj Poleć Dodaj do ulubionych